ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ସଜା କମାଇବା ଆବେଦନ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲା ଓଡ଼ିଶା; ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କୁ କଲା ଅବଗତ

୧୯୯୯ ମସିହାରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ମିଶନାରୀ ଗ୍ରାହମ୍ ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ ଷ୍ଟେନ୍ସ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ନାବାଳକ ପୁଅଙ୍କ ହତ୍ୟା ମାମଲାରେ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି । ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଥିବା ରବୀନ୍ଦ୍ର ପାଲ ଓରଫ୍ ଦାରା ସିଂହଙ୍କ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ହ୍ରାସ (remission) ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ଆବେଦନକୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଖାରଜ କରି ଦେଇଛନ୍ତି । ଏନେଇ ଗୁରୁବାର ଦିନ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯାଇଛି। ବିଚାରପତି ମନୋଜ ମିଶ୍ର ଏବଂ ବିଜୟ ବିଷ୍ଣୋଇଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ସିଂହଙ୍କ ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରୁଥିଲେ । ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ ତାରିଖର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି ଏବଂ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂଶୋଧନ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଓକିଲଙ୍କୁ ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ସମୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ପାଇଁ ତିନି ସପ୍ତାହ ପରେ ସମୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି।

ଆରମ୍ଭରେ, ଓଡ଼ିଶା ପକ୍ଷରୁ ହାଜର ହୋଇଥିବା ଓକିଲ ଖଣ୍ଡପୀଠଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ସମୀକ୍ଷା ବୋର୍ଡ (SSRB) ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ ତାରିଖରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଠକରେ ସିଂହଙ୍କ ଦଣ୍ଡାଦେଶ ହ୍ରାସ ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲା। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ପୂର୍ବରୁ SSRB କୁ ଏହି ଆବେଦନ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଏବଂ ଫଳାଫଳ ସମ୍ପର୍କରେ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ୬୩ ବର୍ଷୀୟ ଦାରା ସିଂହ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଜେଲରେ ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ବନ୍ଦୀ ଅଛନ୍ତି। ସେ ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇ ଅକାଳ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ। ସେ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ୨୪ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟର ପ୍ରକୃତ କାରାବାସ ସମାପ୍ତ କରିସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁତାପ କରୁଛନ୍ତି । ଯାହାକୁ ସେ “ଯୌବନର କ୍ରୋଧ”ର ପରିଣାମ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।

ତଥାପି, SSRB କହିଛି ଯେ କିଛି ତଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି “ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ତାଙ୍କର ଅକାଳ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିବାକୁ ବୋର୍ଡ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହେଁ”। ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଅଶାନ୍ତିର ଆଶଙ୍କା ଏବଂ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଦର୍ଶାଇ ପୂର୍ବରୁ ୨୦୧୬, ୨୦୧୯, ୨୦୨୦, ୨୦୨୨ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡକୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ କାଏମ ରଖିଥିଲେ।

ନିଜ ଆବେଦନରେ ସିଂହ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ୨୦୨୨ ମସିହାର ‘ଅକାଳ ମୁକ୍ତି’ (premature release) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମାବଳୀର ଉଲ୍ଲେଖ କରି କହିଥିଲେ ଯେ ସେ କୌଣସି ରିହାତି (remission) ବିନା ୧୪ ବର୍ଷର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅବଧି ପୂରଣ କରିସାରିଛନ୍ତି। ସେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧ ଅନୁଯାୟୀ ନିଜର ‘ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅଧିକାର’ର ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଥିଲେ ଏବଂ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଯଦି ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଯାଏ, ତେବେ ସେ ସମାଜର ହିତ ପାଇଁ “ସେବାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ” କରିବେ। ଷ୍ଟେନ୍ସ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗ୍ଲାଡିସ୍ ‘ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଇଭାଞ୍ଜେଲିକାଲ୍ ମିଶନାରୀ’ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ, ଯାହା କୁଷ୍ଠରୋଗୀଙ୍କ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିବା ଗ୍ଲାଡିସ୍ ସର୍ବସାଧାରଣରେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଓ ପୁଅମାନଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀଙ୍କୁ କ୍ଷମା କରିଦେଇଛନ୍ତି।