ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରି ଅଷ୍ଟମ ଦିବସ: ମା’ ମହାଗୌରୀ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ନିଜକୁ କ୍ଷମା କରିବା ଏବଂ ଅତୀତକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି
୨୦୨୬ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୮ ତାରିଖରେ ଶାରଦୀୟ ନବରାତ୍ରିର ଅଷ୍ଟମ ଦିବସ ପଡ଼ୁଛି। ଏହି ଦିନ ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଯିଏ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ସ୍ୱରୂପ। ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାରେ ମା’ ମହାଗୌରୀ ପବିତ୍ରତା, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ନବଜାଗରଣର ପ୍ରତୀକ ଅଟନ୍ତି। ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ, ତାଙ୍କ କାହାଣୀ ନିଜ ଭିତରେ ଥିବା ଅପରାଧବୋଧ (guilt) ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା, ଅତୀତର ଭୁଲ୍କୁ କ୍ଷମା କରିବା ଏବଂ ପୁରୁଣା ଅନୁତାପକୁ ନେଇ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟରେ ପ୍ରବେଶ ନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥ
ମା’ ମହାଗୌରୀ ଶାନ୍ତି, ପବିତ୍ରତା ଏବଂ ନବୀକରଣର ପ୍ରତୀକ ଅଟନ୍ତି। ଭାରତର ସରକାରୀ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପୋର୍ଟାଲ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ନବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ଦେବୀ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଆରାଧନା କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପର ନିଜସ୍ୱ ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଜ୍ୟୋତିଷ ପୁନମଙ୍କ ମତରେ, ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କୁ ସେହି ଆଶ୍ୱସ୍ତି ସହିତ ଯୋଡ଼ା ଯାଇପାରେ, ଯାହା ଏକ କଠିନ ସତ୍ୟର ସାମ୍ନା କରିବା ପରେ ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ। ହୁଏତ ଆପଣ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ସ୍ମୃତିକୁ ଏଡ଼ାଇ ଚାଲିବା ପାଇଁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେବାରେ ମାସ ମାସ ସମୟ ବିତାଇ ଦେଇଥାଇପାରନ୍ତି।
ଆଜିର ଦିନ ଆପଣଙ୍କୁ ସେହି ଅନୁଭୂତିକୁ ସଚ୍ଚୋଟତା ଏବଂ କରୁଣା ସହ ଦେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରେ। ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ଢଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ଯେପରି ଅତୀତରେ କିଛି ଘଟି ନଥିଲା। ବରଂ, ସେହି ଅତୀତ ଆପଣଙ୍କୁ କ’ଣ ଶିଖାଇଲା ତାହାକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆପଣ କିପରି ଜୀବନଯାପନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେ ବିଷୟରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ।
ନବରାତ୍ରିର ଅଷ୍ଟମ ଦିନ କାହିଁକି ‘ନିଜକୁ କ୍ଷମା କରିବା’ (self-forgiveness) ସହିତ ଜଡ଼ିତ?
ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, କୌଣସି ଭୁଲ୍ରୁ ଆଉ କିଛି ଲାଭ ମିଳୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆପଣ ବହୁତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଭୁଲ୍ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଦୋଷୀ ମନେ କରିପାରନ୍ତି। ହୁଏତ ଆପଣ ବାରମ୍ବାର ସେହି ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଭାବୁଥିବେ ଯାହା ଖରାପ ଭାବରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା, କିମ୍ବା ପରିବାରର କୌଣସି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ ହୋଇଥିବା ଝଗଡ଼ା, କିମ୍ବା ଏପରି କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯାହାକୁ ଆପଣ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ନେଇଥାନ୍ତେ ବୋଲି ଭାବୁଛନ୍ତି।
ସମୟ ବିତିବା ସହିତ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ଆପଣ ନିଜ ଭିତରେ କେତେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି, ତାହା ଚିହ୍ନିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼େ। ଆପଣ ହୁଏତ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିପାରନ୍ତି ଯେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭୁଲ୍ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରୁଛି। ମା’ ମହାଗୌରୀଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଏହି ପ୍ରକାରର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ‘ଆତ୍ମ-ଦୋଷାରୋପ’ (ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେବା)ରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ଆପଣ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତିକୁ ଅଣଦେଖା କରିବେ କିମ୍ବା ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରୁ ପଳାୟନ କରିବେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି—ଏକ ଭୁଲ୍ରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ଏବଂ ସେହି ଭୁଲ୍ ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ନିଜକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ବୁଝିବା।
ଅତୀତର ଭୁଲ୍ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଦୋଷୀ ମନେ କରିବା ଆପଣ କିପରି ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ?
ପ୍ରଥମେ, ଏପରି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘଟଣା ବା ସ୍ମୃତିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟଥିତ କରୁଛି। ନିଜକୁ ପଚାରନ୍ତୁ ଯେ, ଆପଣ ସେଥିପାଇଁ କ୍ଷମା ମାଗି ସାରିଛନ୍ତି କି, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ ସେଠାରେ କ୍ଷତି ଭରଣା କରିଛନ୍ତି କି, କିମ୍ବା ସେହି ଅନୁଭୂତିରୁ ଯାହା ଶିଖିବାର ଥିଲା ତାହା ଶିଖି ସାରିଛନ୍ତି କି?
ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଏବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସୁଧାରିବାର ଅଛି, ତେବେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ ହୋଇ ଆପଣ ଆଉ କ’ଣ କରିପାରିବେ, ସେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣ ସେହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ସାରିଛନ୍ତି, ତେବେ ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେଇ ଚାଲିବା ଦ୍ୱାରା କାହାର କିଛି ଲାଭ ହେଉଛି କି, ତାହା ନିଜକୁ ପଚାରନ୍ତୁ। ଜ୍ୟୋତିଷ ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ଦୋଷକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି ଯାହା ଆଉ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରେ ନାହିଁ। ଆପଣ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ବିଷୟରେ କିପରି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ତାହା ସେହି ସ୍ମୃତିକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ନ ଦେଇ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା ତାହା ମନେ ରଖିପାରିବେ।
ମାଆ ମହାଗୌରୀ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ବିଷୟରେ କ’ଣ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି?
ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଏବଂ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ନବୀକରଣର ଧାରଣା ସହିତ ଯୋଡିଛନ୍ତି। ବ୍ୟବହାରିକ ଭାବରେ, ଆପଣ ଏହି ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହି ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିପାରିବେ ଯେ ଆପଣ ଅତୀତରେ କରିଥିବା କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଖୁସି ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି। ତଥାପି, ଆପଣ ତିନୋଟି ଜିନିଷ ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିପାରିବେ: କ’ଣ ଘଟିଥିଲା, ଆପଣ କ’ଣ ଶିଖିଲେ ଏବଂ ଆଜି ଆପଣ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କ’ଣ କରିବେ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଆପଣଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କର ଅତୀତର ପସନ୍ଦ ଏବଂ ଆପଣ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ।