ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ 2026 ଶନିବାର, ଅକ୍ଟୋବର 10 ରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇପାରିବ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) କହିଛି ଯେ 2023 ରେ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ପ୍ରାୟ 470 ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ମାନସିକ ବ୍ୟାଧି କରିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭାବିତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ 27.6% ଚିକିତ୍ସା ପାଇଥିଲେ। ଏହି ଦିନ ସରକାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରିବା, କଳଙ୍କ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମର୍ଥନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ 2026: ବିଷୟବସ୍ତୁ ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
WHO ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବର୍ଷର ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସ ଅଭିଯାନ “ଶୁଣାଯାଇଥିବା ଅଭିଜ୍ଞତା: ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱର, ପ୍ରକୃତ ପରିବର୍ତ୍ତନ” ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନୀତି, ସେବା ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗଠନ କରିବାରେ ଏକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
WHO କହିଛି ଯେ ଜୀବିତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତଃ ସେମାନଙ୍କର କାହାଣୀ ବାଣ୍ଟିବାକୁ କୁହାଯାଏ କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ବାଦ ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୃକ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କଥା ଶୁଣିବା ବ୍ୟତୀତ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା, ସେବା ଡିଜାଇନ୍ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, କଳଙ୍କକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
WHO ବିଶ୍ୱ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦିବସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭାବରେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ସଙ୍ଗଠିତ କରିବା ଚିହ୍ନଟ କରେ। ଏହି ଅବସରରେ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ଆଉ କ’ଣ ଆବଶ୍ୟକ ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ।
ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ 470 ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ
ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2026 ରେ ଅପଡେଟ୍ ହୋଇଥିବା WHO ର ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ତଥ୍ୟ ପତ୍ର ଅନୁସାରେ, 2023 ରେ ଆନୁମାନିକ 470 ନିୟୁତ ଲୋକ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ସହିତ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ 5.8% ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ।
ସଂଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚିକିତ୍ସାର ଉପଲବ୍ଧତା ସତ୍ତ୍ୱେ, କେବଳ 27.6% ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ଥିବା ଲୋକ ଚିକିତ୍ସା ପାଆନ୍ତି। WHO ସାମାଜିକ କଳଙ୍କ, ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବୃତ୍ତିଗତଙ୍କ ଅଭାବ, ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାରେ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ସୀମିତ ସଚେତନତା ସମେତ ଯତ୍ନ ନେବାରେ ଅନେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଚିହ୍ନଟ କରେ।
ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି କ’ଣ?
ଡବ୍ଲୁଏଚ୍ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଯେ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟ ଏବଂ ଚିନ୍ତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯାହା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଷ୍ଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଶାରୀରିକ ଚାପ, ଅସ୍ଥିରତା, ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା, ନିଦ୍ରା ସମସ୍ୟା, ଥରିବା, ଝାଳ ଏବଂ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ଅବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପର୍କ, ଶିକ୍ଷା, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଶୈଶବ କିମ୍ବା କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଏବଂ ଡବ୍ଲୁଏଚ୍ଓ ରିପୋର୍ଟ କରେ ଯେ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ପୁରୁଷ ଏବଂ ପୁଅମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ମହିଳା ଏବଂ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
- ସାଧାରଣ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି: ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କିମ୍ବା ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ନିରନ୍ତର ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଚିନ୍ତା।
- ସାମାଜିକ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି: ଲଜ୍ଜା, ଅପମାନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ସମେତ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ତୀବ୍ର ଭୟ ଏବଂ ଚିନ୍ତା।
- ଆତଙ୍କ ବ୍ୟାଧି: ପରବର୍ତ୍ତୀ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର ଭୟ ସହିତ ପୁନରାବୃତ୍ତି ଆତଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ।
- ଆଗୋରାଫୋବିଆ: ଭୟ, ଚିନ୍ତା ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତିରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆତଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଫସି ରହିଥିବା, ଅସହାୟ କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜିତ ଅନୁଭବ କରିପାରେ।
- ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୟ: ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ପରିସ୍ଥିତିର ତୀବ୍ର ଭୟ।
- ପୃଥକ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି: ଯେଉଁ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଏକ ଦୃଢ଼ ଭାବପ୍ରବଣ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହେବା ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା।
WHO ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକା ସମୟରେ ଏକାଧିକ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି।
ଚିନ୍ତା ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ
WHO ଅନୁଯାୟୀ, ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ଏବଂ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଶାରୀରିକ ଚାପ, ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଚିନ୍ତା ସହିତ ଜଡିତ କ୍ଷତିକାରକ ମଦ୍ୟପାନ ମଧ୍ୟ ହୃଦ୍ରୋଗ ଭଳି ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତ ବିପଦ କାରଣ।
ସଂଗଠନ ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ ଚିନ୍ତା ବ୍ୟାଧି ଡିପ୍ରେସନ, ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର ବ୍ୟାଧି ଏବଂ ଆତ୍ମହତ୍ୟା ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆଚରଣର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିପଦ ସହିତ ଜଡିତ। ଏହି ଲିଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଚିନ୍ତାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବାକୁ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମର୍ଥନ ଖୋଜିବାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ରେଖାଙ୍କିତ କରେ।
WHO ଚିନ୍ତା ପରିଚାଳନାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଆତ୍ମ-ଯତ୍ନ ଅଭ୍ୟାସକୁ ସୁପାରିଶ କରେ
WHO କହିଛି ଯେ ଆତ୍ମ-ଯତ୍ନ ଚିକିତ୍ସାକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରିବ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା ଲକ୍ଷଣ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ। ଏହାର ସୁପାରିଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ:
- ମଦ୍ୟପାନ ହ୍ରାସ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଅବୈଧ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ଏଡାନ୍ତୁ: WHO ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ସମୟ ସହିତ ଚିନ୍ତା ଲକ୍ଷଣକୁ ଆହୁରି ଖରାପ କରିପାରେ।
- ଶାରୀରିକ ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ରୁହନ୍ତୁ: ନିୟମିତ ଗତିବିଧି, ଦୈନିକ ଏକ ଛୋଟ ଚାଲିବା ସମେତ, ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।
- ଏକ ନିୟମିତତା ବଜାୟ ରଖନ୍ତୁ: ନିୟମିତ, ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏବଂ ସ୍ଥିର ଶୋଇବା ଏବଂ ଉଠିବା ସମୟ ରଖିବା ସାମଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରିବ।
- ଆରାମ କୌଶଳ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ: ଧୀରେ ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଆରାମ ଲୋକଙ୍କୁ ଚାପ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।
- ସଚେତନତା କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ: ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଦୈନିକ ସଚେତନତା ଅଭ୍ୟାସ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବାରେ ଏବଂ ଚାପ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ।