୨୦୨୬ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ସୁନା ଦର ୨୧.୪% ହ୍ରାସ ପାଇଛି; ଭାରତୀୟ ନିବେଶକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ହ୍ରାସ ପରିମାଣ ୧୪.୯%

ସୁନା ଦର: ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ସୁନା ଦରରେ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ଚକିତ କରିଦେଇଛି। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର ଜାନୁଆରୀ ମାସର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତର ତୁଳନାରେ ୨୧.୪% ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

ତେବେ, ଭାରତୀୟ ନିବେଶକମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏତେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ। ସମାନ ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ସୁନା ଦର ମାତ୍ର ୧୪.୯% ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁନା ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ (import duty) ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବା। ‘ଆକ୍ସିସ୍ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ’ (Axis Mutual Fund) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୩୦ ରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ ମଧ୍ୟରେ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଡଲାର ହିସାବରେ ସୁନା ଦର ୨୧.୪% ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାରତରେ, ଟଙ୍କା ହିସାବରେ ଏହି ହ୍ରାସ ପରିମାଣ ୧୪.୯% ଥିଲା। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ନିବେଶକଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟ ୬.୫ ପ୍ରତିଶତ ପଏଣ୍ଟ କମ୍ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଛି।

ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କଲା?

ଭାରତ ନିଜର ସୁନା ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର ଡଲାର ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ। ତେଣୁ, ଯେତେବେଳେ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ କମିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ପାଇଁ ସୁନା କିଣିବା ଅଧିକ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଯାଏ। ୨୦୨୬ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ, ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮୯ ରୁ ୯୬ ସ୍ତରକୁ ଖସି ଆସିଥିଲା। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର କମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର ଦର ସେତେ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ନାହିଁ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ଶସ୍ତା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ଡଲାର ମହଙ୍ଗା ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ କ୍ରେତାମାନେ ସୁନା ଦର ହ୍ରାସର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ଅଧିକ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ମଧ୍ୟ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ସୁନା ଦରକୁ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା

ସୁନା ଦର ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନେଇ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ରେ, ସରକାର ସୁନା ଉପରେ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କକୁ ୬ ପ୍ରତିଶତରୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ୧୫ ପ୍ରତିଶତ କରିଦେଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ, ବିଦେଶରୁ ସୁନା ଆମଦାନୀ କରିବା ଅଧିକ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଗଲା। ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଫଳରେ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର ବଜାୟ ରହିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିଲା। ତେଣୁ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।

ସୁନା ଦର କାହିଁକି ହ୍ରାସ ପାଇଲା?

ସୁନା ଦର ହ୍ରାସ ପଛରେ ‘ଲାଭ ଅସୁଲି’ (profit-booking) ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା। ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ସୁନା ଦର ସର୍ବକାଳୀନ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ନିବେଶକମାନେ ନିଜର ଲାଭ ହାସଲ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଯେଉଁ ନିବେଶକମାନେ ସୁନାରେ ନିବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଋଣ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ନିବେଶ ପରିମାଣ କମାଇ ଦେଲେ; ଯାହା ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ଚାପକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଲା।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟ ସୁନା ଦର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା। ତେଲ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା ଏବଂ ବଢ଼ୁଥିବା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି କାରଣରୁ, ଆମେରିକାରେ ସୁଧ ହାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକ ରହିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଏବଂ ଟ୍ରେଜେରୀ ବଣ୍ଡର ରିଟର୍ଣ୍ଣ (yields) କୁ ମଜବୁତ କଲା, ଯାହା ଫଳରେ ସୁନା ଦର ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।

ସୁନା ଦର ବଢ଼ିବ ନା କମିବ?

ସୁନା ଦରରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ହ୍ରାସ ସତ୍ତ୍ୱେ, ‘ଆକ୍ସିସ୍ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ’ (Axis Mutual Fund) ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହାକୁ ନେଇ ସକାରାତ୍ମକ ମତ ରଖିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗାମୀ ୬ ରୁ ୧୨ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ଦରର ଗତିପଥ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ଆମେରିକାର ସୁଧ ହାର, ଡଲାରର ମୂଲ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ସୁନା କ୍ରୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସୁନା କ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ କାରକ ଅଟେ। ୨୦୨୬ ମସିହାର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ୫୭ ଟନ୍ ସୁନା କିଣିଥିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ତ୍ରୈମାସିକରେ ଏହି ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୨୮୯ ଟନ୍‌ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ୩୯ ଟନ୍ ସୁନା କିଣିଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ, ସୁନା ଦର କମୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଭିତ୍ତିରେ ସୁନାରେ ନିବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ସମୟରେ ନିବେଶକଙ୍କ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ପାଇଁ ସୁନା ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ନିବେଶ ଭାବରେ ରହିପାରେ। ତେବେ, ନିବେଶକମାନେ ଏକାଥରକେ ବଡ଼ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ନିବେଶ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ନିବେଶ କରିବାର ରଣନୀତି ଆପଣାଇବା ଉଚିତ୍।