Menopause Myths & Facts: ବିଶ୍ୱ ଋତୁସ୍ରାବ ଦିବସରେ ମହିଳା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ଜଡିତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ
ମହିଳା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ମହିଳା ତାଙ୍କ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅନେକ ଶାରୀରିକ ଏବଂ ମାନସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଇ ଗତି କରନ୍ତି। ତିରିଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ଅନେକ ମହିଳା ଅନିୟମିତ ଋତୁଚକ୍ର, ମନୋଭାବ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଶରୀରରୁ ହଠାତ୍ ଉତ୍ତାପ (ହଟ୍ ଫ୍ଲାଶ୍) ଏବଂ ନିରନ୍ତର ଥକ୍କାପଣ ଭଳି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏପରି ସମୟରେ, ଅନେକ ଲୋକ ‘ମୁଁ ଏତେ କମ୍ ବୟସରେ ଋତୁଚକ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିଛି କି?’ ବୋଲି ଭୟ କରନ୍ତି।
ବିଶ୍ୱ ଋତୁଚକ୍ର ଦିବସ 2026 ଅବସରରେ, ଏହି ବିଷୟ ବିଷୟରେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବରେ କଥା ହେବା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଡାକ୍ତରୀ ସୂଚନା ପାଇବା ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଋତୁଚକ୍ର ଏକ ରୋଗ ନୁହେଁ ବରଂ ମହିଳାଙ୍କ ଶରୀରର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜୈବିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ। ତଥାପି, ସମାଜରେ ଏହା ବିଷୟରେ ଅନେକ ଭୁଲ ଧାରଣା ଅଛି। ତେଣୁ, ମହିଳାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ କ୍ଷତି ନ କରିବା ଏବଂ ମାନସିକ ଚାପକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ, ଏଠାରେ ଋତୁଚକ୍ର ସହିତ ଜଡିତ 5ଟି ପ୍ରମୁଖ ଭୁଲ ଧାରଣା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟତା ଅଛି-
ଭୁଲ ବୁଝାମଣା; ରାତିସାରା ହଠାତ୍ ଋତୁଚକ୍ର ଆସିଯାଏ କି?
ଋତୁଚକ୍ର ଏକ ହଠାତ୍ ଘଟଣା ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରକ୍ରିୟା। 35 ରୁ 45 ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ, ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କ ଶରୀର ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନ ଏବଂ ପ୍ରୋଜେଷ୍ଟେରନ୍ ହରମୋନର ସ୍ତର ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ। ଏହି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ‘ପେରିମେନୋପଜ୍’ କୁହାଯାଏ, ଯାହା କିଛି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ। ଯେତେବେଳେ କ୍ରମାଗତ 12 ମାସ ପାଇଁ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ଏହାକୁ ଡାକ୍ତରୀ ଭାବରେ ‘ମେନୋପଜ୍’ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଆପଣଙ୍କ ତିରିଶ କିମ୍ବା ଚାଳିଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ସିଧାସଳଖ ମେନୋପଜ୍ ଯୋଗୁଁ ହୁଏ?
ତିରିଶ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ଶରୀରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ମେନୋପଜ୍ ଯୋଗୁଁ ହୁଏ ନାହିଁ। ଥାଇରଏଡ୍ ସମସ୍ୟା, ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ଅଭାବ (ଆନିମିଆ), ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ, କିମ୍ବା ପଲିସିଷ୍ଟିକ୍ ଓଭାରି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (PCOS) ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଅନିୟମିତ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ କିମ୍ବା ଥକ୍କାପଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ତେଣୁ, ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ବିନା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହେଲେ କ’ଣ ସମସ୍ତ ସମସ୍ୟା ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ?
ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଶରୀରରେ ଇଷ୍ଟ୍ରୋଜେନର ନିମ୍ନ ସ୍ତର ଶରୀର ଉପରେ କିଛି ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଏଥିରେ ହାଡ଼ ଘନତ୍ୱ ହ୍ରାସ (ଅଷ୍ଟିଓପୋରୋସିସ୍), ହଠାତ୍ ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ହୃଦ୍ ସମସ୍ୟାର ବୃଦ୍ଧି ଆଶଙ୍କା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ତେଣୁ, ମେନୋପଜ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଜାରି ରହେ।
ଋତୁସ୍ରାବ ପରେ ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି କେବେ ହ୍ରାସ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ କି?
ଯଦିଓ ଏହା ସତ୍ୟ ଯେ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀରର ମେଟାବୋଲିଜିମ୍ ଧୀର ହୋଇଯାଏ, ଉପଯୁକ୍ତ ପୁଷ୍ଟିସାର, ନିୟମିତ ଶକ୍ତି ତାଲିମ ବ୍ୟାୟାମ, ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଓଜନକୁ ସହଜରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
ହର୍ମୋନ୍ ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ ଥେରାପି (HRT) ନେବା କ’ଣ ବହୁତ ବିପଜ୍ଜନକ?
ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ‘ହର୍ମୋନ୍ ରିପ୍ଲେସମେଣ୍ଟ ଥେରାପି’ (HRT)କୁ ଔଷଧରେ ଏକ ନିରାପଦ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଉପଯୁକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ପରେ ଏବଂ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଏହି ଚିକିତ୍ସା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଋତୁସ୍ରାବର ଅସ୍ୱସ୍ତି ବହୁ ପରିମାଣରେ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ।
ମହିଳାମାନେ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ ଶରୀରରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଏକ ରୋଗ ଭାବରେ ଦେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୂଚନା ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ସହିତ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ନିଜର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ବଜାୟ ରଖିପାରିବେ।